Đậu tằm Úc - Thức ăn cho heo

1. Giới thiệu đậu tằm được sử dụng làm thức ăn cho heo

Đậu tằm đã được tiến hành nghiên cứu sử dụng làm thức ăn cho heo thay thế cho bột đậu nành, bột hạt cải, ngô … ở nhiều quốc gia như Phần Lan, Đan Mạch, Ireland, … và một số quốc gia khác ở Châu Âu.

Một chuyên gia người Canada về dinh dưỡng cho heo cho rằng trong đậu tằm cung cấp tới 87% vật chất thô (bao gồm 30% Protein, 1.86% Lysine cùng các loại khoáng chất khác) rất phù hợp làm TACN cho heo ở 2 giai đoạn:

Heo nái, vỗ béo
Nái nuôi con, nái khô

Đậu tằm sẽ giúp thịt heo săn chắc hơn và hạn chế được lượng mỡ có trong thịt.

Việc thay thế đậu nành bằng đậu tằm vào chế độ ăn cho heo nên cần lưu ý các thành phần dinh dưỡng của đậu tằm phải đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng hợp lý cho heo đồng thời không làm ảnh hưởng tiêu cực đến các giai đoạn phát triển ở vật nuôi.

2. Hiểu rõ nhu cầu dinh dưỡng cho heo thịt

Mỗi nguồn thức ăn đều chứa hàm lượng dinh dưỡng khác nhau, người chăn nuôi cần hiểu rõ loại thức ăn nào chứa hàm lượng dinh dưỡng ra sao để tạo ra chế độ ăn cân bằng cho heo thịt.

Hầu hết các trang trại chăn nuôi heo tại Úc đều cho heo ăn thức ăn hỗn hợp, bao gồm:

Ngũ cốc là các loại như lúa mạch, lúa mì và lúa miến
Protein bao gồm bột đậu nành, bột cá, bột cải dầu
Nhóm chất bổ sung bao gồm vitamin, khoáng chất và axit amin.

Tùy vào từng giai đoạn tăng trưởng mà nhu cầu dinh dưỡng cho heo sẽ khác nhau.

Cần lưu ý những yếu tố sau đây để bổ sung dinh dưỡng phù hợp cho từng nhu cầu trong từng giai đoạn phát triển để tối ưu khả năng tăng trưởng và sức khỏe ở vật nuôi:

Tuổi và cân nặng

Heo cai sữa/heo con cần chế độ ăn nhiều protein (đạm) và năng lượng hơn heo thịt hay heo trưởng thành.

Tiềm năng di truyền

Các giống phát triển nhanh cần nhiều protein (đạm) hơn trong chế độ ăn so với các giống phát triển chậm.

Môi trường sống

Ví dụ, nếu ở trong môi trường lạnh hoặc nóng (mùa đông hoặc mùa hè), chúng sẽ sử dụng nhiều năng lượng hơn để giữ ấm hoặc làm mát, do đó để duy trì sự tăng trưởng, một sức khỏe ổn định, cần cung cấp nhiều thành phần bổ sung năng lượng trong chế độ ăn của heo thịt.

Trạng thái sinh lý

Một con heo nái mang thai sẽ có nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng khác với một con heo nái đang nuôi lợn con hoặc một con heo con đang phát triển nhanh.

Thành phần thức ăn

Heo là loài động vật dạ dày đơn và là loài tiêu hóa chất xơ không hiệu quả (chỉ đạt hiệu suất 50% tùy thuộc vào loại chất xơ và độ tuổi) do đó chúng không thích hợp để chỉ ăn cỏ và cần được cung cấp thức ăn bổ sung. Người ta khuyến cáo rằng heo nên được cung cấp chế độ ăn hoàn chỉnh (chế biến sẵn) hoặc chế độ ăn hỗn hợp có công thức nhất định để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng phù hợp. Ngũ cốc được xem là nguồn thức ăn tốt, tốt nhất khi được nghiền, cán hoặc ngâm.

3. Đậu tằm Úc có thể thay thế đậu nành trong thức ăn cho heo

Việc hiểu rõ nhu cầu dinh dưỡng ở vật nuôi để lựa chọn nguồn nguyên liệu với các giá trị phù hợp cho từng giai đoạn là rất quan trọng. Bên cạnh đó vẫn phải đáp ứng tối ưu chi phí đầu vào để mang lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Đậu nành hiện nay được xem là nguồn cung cấp protein (đạm) chính trong thức ăn chăn nuôi. Nhưng đậu nành lại là một loại cây ‘kén trồng’ khi phải cần diện tích đất trồng chuyên biệt và chăm sóc cẩn thận khi cây đậu nành rất dễ nhiễm sắt.

Việc phải tập trung khai thác đất trồng chuyên biệt quy mô lớn cho cây đậu nành là một bài toán khó nhằn trong chi phí ở nhiều quốc gia.

Một số quốc gia tại Châu Âu đã tiến hành nghiên cứu để tìm ra nguồn protein (đạm) thực vật thay thế đậu nành nhằm tối ưu chi phí đầu vào mà vẫn mang lại giá trị dinh dưỡng tương đương và hiệu quả năng suất cao trong chăn nuôi.

Một nghiên cứu tại Phần Lan và Ireland đã tiến hành nghiên cứu và so sánh các thay đổi khi cho điều chỉnh và bổ sung đậu tằm vào chế độ ăn của heo thịt.

4. Nghiên cứu tại Phần Lan

Một nghiên cứu tại Phần Lan đã tiến hành nghiên cứu và so sánh các thay đổi khi điều chỉnh chế độ ăn cho heo từ lúa mạch + bột đậu nành/bột hạt cải chuyển dần sang đậu tằm.

Nghiên cứu được chia làm 2 thí nghiệm, bao gồm:

Thí nghiệm 1:

Với 120 con lợn có trọng lượng từ 25 – 110kg đã được sử dụng để nghiên cứu tác động của việc thay thế bột hạt cải bằng đậu tằm trong khẩu phần ăn dựa trên lúa mạch + bột hạt cải dầu.

Thí nghiệm 2:

Với 20 con lợn có trọng lượng từ 25 – 107 kg đã được sử dụng để nghiên cứu tác động của đậu tằm đối với màu sắc và độ pH cuối cùng của thịt. Những con lợn được cho ăn chế độ ăn dựa trên lúa mạch + bột đậu nành trước đó thay đổi thành lúa mạch + đậu tằm.

Bảng so sánh các thành phần dinh dưỡng của đậu tằm, bột hạt cải dầu và bột đậu nành

Qua bảng so sánh cho thấy tỷ lệ vật chất thô của đậu tằm không quá chênh lệch so với bột hạt cải dầu và bột đậu nành.

Đặc biệt với thành phần Lysine trong đậu tằm – một trong các yếu tố quyết định tốc độ tăng trưởng cho heo trong đậu tằm cao hơn cả 2 loại bột hạt cải dầu và bột đậu nành.

Bảng so sánh hiệu suất, đặc điểm thân thịt và chất lượng thịt của lợn được cho ăn chế độ ăn dựa trên lúa mạch + bột đậu nành (S), lúa mạch + bột hạt cải dầu (R) và chế độ ăn dựa trên lúa mạch + 25, 50, 75 hoặc 100% hạt cải dầu được thay thế bằng đậu tằm (F25, F50, F75 và F100).

Qua bảng có thể đánh giá hiệu suất tăng trưởng tổng thể và tỷ lệ chuyển đổi thức ăn tốt nhất được quan sát thấy khi 50% bột hạt cải được thay thế bằng đậu tằm.

Bảng so sánh giữa 2 chế độ ăn lúa mạch + bột đậu nành (S) và lúa mạch + đậu tằm (F)

Chế độ ăn được bổ sung đậu tằm gồm lúa mạch + đậu tằm (F) kết quả thu được không có thay đổi hay khác biệt quá lớn so với chế độ ăn lúa mạch + bột đậu nành (S).

Kết quả cuối cùng: Đậu tằm được đánh giá có thể sử dụng bổ sung lên đến 200g trong khẩu phần ăn cho heo đang lớn giúp tăng tỷ lệ chuyển đổi thức ăn, cảnh báo ở mức cao hơn có thể làm giảm hiệu suất tăng trưởng (đối với heo thịt không cần giới hạn mức bổ sung).

Việc thay thế bột đậu nành/bột hạt cải bằng đậu tằm hoàn toàn không làm thay đổi hay ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất, đặc điểm thân thịt và chất lượng thịt. Ngoài ra, đậu tằm được ghi nhận có ảnh hưởng tích cực đến màu thịt, nhưng cần nghiên cứu thêm để xác thực chính xác vấn đề này.

5. Nghiên cứu tại Ireland

Một nghiên cứu khác tại Ireland (Châu Âu) cũng tiến hành nghiên cứu để tìm ra nguồn nguyên liệu thay thế (thực hiện vào 2 mốc thời gian năm 2016 và 2020). Cả 2 kết quả đều cho thấy đậu tằm phù hợp để thay thế bột đậu nành trong khẩu phần ăn cho lợn và không làm ảnh hưởng nhiều đến hiệu suất, chất lượng thân thịt và trọng lượng so với chế độ ăn lúa mạch/lúa mì/đậu nành.

Các nhà nghiên cứu khuyến cáo có thể thay thế hoàn toàn đậu nành bằng trong khẩu phần ăn cho heo vỗ béo lên đến 40%.

Đối với heo nuôi/heo cai sữa chỉ nên đặt giới hạn ở mức khoảng 20% đậu tằm trong khẩu phần ăn.

(*Những loài động vật nhỏ cần lưu ý sử dụng giống đậu tằm có hàm lượng tannin thấp nhất để chúng hấp thu được tối ưu giá trị dinh dưỡng trong đậu)

Lưu ý: Đối với heo con mới cai sữa hoặc heo nái rất nhỏ → Không nên thêm đậu vào khẩu phần ăn của vật nuôi.

Hiện nay, Việt Nam chưa có đơn vị nào nghiên cứu về ứng dụng đậu tằm vào quy trình chăn nuôi heo. Nhưng xét về các giá trị dinh dưỡng của đậu tằm mang lại thì đây được đánh giá là nguồn nguyên liệu cung cấp protein (đạm) phù hợp, có thể phát triển và ứng dụng vào chăn nuôi heo tại Việt Nam trong tương lai gần.