Bột đậu tằm dùng làm thức ăn chăn nuôi

Bột đậu tằm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi không còn quá xa lạ với người dân tại Úc, nhưng lại là một nguyên liệu mới cho ngành chăn nuôi tại Việt Nam. Bột đậu tằm cung cấp hàm lượng dinh dưỡng đạt chuẩn, thúc đẩy tăng trưởng, tối ưu chi phí và tạo ra giá trị vượt trội. Cùng TSB tìm hiểu quy trình sản xuất bột đậu tằm và cách ứng dụng trong chăn nuôi.

1. Quy trình bột đậu tằm dùng làm thức ăn chăn nuôi

B1 Lựa chọn và kiểm tra nguyên liệu đầu vào

Nguyên liệu: hạt đậu tằm, sạch, không lẫn tạp chất, không mốc, không nảy mầm.

Kiểm tra đầu vào:

Độ ẩm: ≤ 13%
Tạp chất: ≤ 1%
Không chứa độc tố nấm mốc (Aflatoxin âm tính)

Hạt đạt chất lượng đầu vào được chuyển vào kho để chuẩn bị chế biến.

B2 Làm sạch

Dùng máy sàng rung nhiều tầng + quạt hút gió để loại bỏ:

Đất, cát, đá nhỏ
Bụi mịn, vỏ trấu, hạt lép

Mục tiêu: đậu sạch, đồng đều, không tạp chất → tránh mòn máy nghiền & nâng chất lượng bột.

B3 Xử lý nhiệt - giảm chất kháng dinh dưỡng

Đậu tằm có chứa tannin, vicine, convicine – ảnh hưởng tiêu hóa.
Cần xử lý bằng nhiệt ẩm hoặc nhiệt khô:

Phương pháp 1: Hấp hơi nước 100–105°C trong 5–10 phút.
Phương pháp 2: Rang khô ở 120–130°C trong 10–15 phút.

Mục tiêu: phá hủy enzym kháng dinh dưỡng mà không làm biến tính protein.

Sau xử lý nhiệt, hàm lượng tannin và vicine giảm 40–60%, giúp vật nuôi tiêu hóa tốt hơn.

B4 Làm khô và làm nguội

Sau xử lý nhiệt, hạt được sấy hoặc làm nguội để độ ẩm về mức 10–12%.
Tránh ẩm cao vì dễ phát sinh nấm mốc khi lưu kho.

B5 Nghiền

Dùng máy nghiền búa hoặc nghiền trục.

Kích thước hạt nghiền:

Gia cầm, heo con: < 0.5 mm
Heo thịt, bò sữa: 0.8–1.0 mm

Bột được sàng phân loại để đảm bảo độ mịn đồng đều.

B6 Phối trộn (tùy mục đích sử dụng)

Có thể phối trộn bột đậu tằm với:
– Bột ngô, khô dầu đậu nành, bột mì, cám gạo…
– Khoáng, vitamin premix.
Mục tiêu: tạo hỗn hợp giàu protein thực vật, bổ sung axit amin và năng lượng.

B7 Đóng gói & bảo quản

Bao bì: PP 25–50kg, có lớp lót chống ẩm.
Ghi nhãn: tên sản phẩm, hàm lượng dinh dưỡng, ngày sản xuất, hạn sử dụng.
Bảo quản: nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, kê cao cách nền ≥ 15 cm.

B8 Kiểm định chất lượng thành phẩm

Chỉ tiêu	Mức đạt chuẩn
Độ ẩm	≤ 12%
Protein thô	25-30%
Xơ thô	6-9%
Tro	2-3%
Tannin	Giảm ≥ 40% so với hạt thô
Nấm mốc, Aflatoxin	Âm tính

2. Ứng dụng trong thức ăn chăn nuôi

Mục đích sử dụng

Bột đậu tằm được dùng làm nguồn đạm thực vật tự nhiên trong khẩu phần thức ăn của heo, gia cầm và trâu bò, thay thế một phần khô dầu đậu nành hoặc bột ngũ cốc nhập khẩu.

Heo thịt: thay thế 15–20% khô dầu đậu nành trong khẩu phần.
Heo con: tỷ lệ phối trộn tối đa 10%.
Bò sữa, bò thịt: dùng 15–25% khẩu phần tinh.
Gia cầm: dùng 5–10% để tránh giảm năng suất trứng.

3. Cách sử dụng bột đậu tằm trong chăn nuôi

Mục đích sử dụng

Loại vật nuôi	Tỷ lệ phối trộn bột đậu tằm trong khẩu phần tinh	Ghi chú
Heo con (7-20kg)	5-10%	Dễ tiêu hóa, không gây rối loạn tiêu hóa
Heo thịt	15-20%	Có thể thay 30–40% khô dầu đậu nành
Heo nái nuôi con	10-15%	Cung cấp đạm và năng lượng ổn định
Gia cầm (gà thịt, gà đẻ trứng)	5-10%	Tỷ lệ vừa phải để tránh giảm năng suất trứng
Bò thịt, Bò sữa	15-25%	Tăng lượng protein, giảm chi phí thức ăn tinh
Cừu, Dê	10-20%	Cải thiện tăng trọng và chất lượng lông, sữa

Khi dùng lần đầu, nên tăng dần tỷ lệ phối trộn từng giai đoạn để vật nuôi thích nghi và tránh rối loạn tiêu hóa.

4. Ưu điểm khi sử dụng bột đậu tằm

Giàu protein & axit amin thiết yếu

Hàm lượng protein thô 25–30%, giàu lysine, arginine, threonine – các axit amin quan trọng cho phát triển cơ, nạc và sữa.
Bổ sung tốt cho khẩu phần thiếu lysine (như khi dùng ngô, lúa mì làm nền).

Nguồn năng lượng tự nhiên, dễ tiêu hóa

Giàu tinh bột (40–45%) → cung cấp năng lượng tương đương bột ngũ cốc.
Dễ tiêu hóa, không gây đầy hơi hay tiêu chảy khi xử lý nhiệt đúng cách.

Giảm phụ thuộc vào đậu nành nhập khẩu

Giúp đa dạng hóa nguồn protein trong công thức thức ăn.
Giảm chi phí và rủi ro do biến động giá nguyên liệu nhập khẩu.

Hạn chế chất kháng dinh dưỡng

Sau khi xử lý nhiệt hoặc ép viên, hàm lượng tannin, vicine và covicine giảm 40–60%.
Giúp cải thiện khả năng hấp thu dinh dưỡng và tăng hiệu suất tăng trọng.

Thân thiện môi trường

Trồng đậu tằm giúp cải tạo đất, cố định đạm tự nhiên, giảm nhu cầu phân bón hóa học.
Hỗ trợ hướng chăn nuôi bền vững và giảm phát thải carbon.

6. Kết luận

Bột đậu tằm là nguồn đạm tự nhiên, hiệu quả và kinh tế được sử dụng rộng rãi và phổ biến trong ngành chăn nuôi ở Úc với quy trình sản xuất nghiêm ngặt và đạt chất lượng từ khâu lựa chọn nguyên liệu đầu vào tới ra thành phẩm.

TSB hiện cung cấp đậu tằm nhập khẩu Úc – nguồn nguyên liệu thô chất lượng cao để sản xuất bột đậu tằm và phối trộn trong thức ăn chăn nuôi.

Liên hệ TSB để được tư vấn hợp tác nhập khẩu nguyên liệu ổn định, đảm bảo tiêu chuẩn kiểm định chất lượng quốc tế.